Toxisch gedrag: de stille killer van jouw employer brand
Iedere HR-professional weet hoe belangrijk een sterke employer brand is, zeker in een krappe arbeidsmarkt. Maar zelfs de beste reputatie kan snel afbrokkelen door één interne factor: een zogenaamde ‘bad apple’ op de werkvloer. Eén toxische collega volstaat vaak om de teamdynamiek te vergiftigen, met gevolgen die veel verder gaan dan enkel de directe samenwerking.
Toxisch gedrag is niet altijd zichtbaar. Het zit vaak in subtiele maar systematische patronen: roddels, informatie achterhouden of anderen buitensluiten. De impact is des te zichtbaarder. Medewerkers voelen zich onveilig, minder erkend en durven niet meer zichzelf te zijn. Dat sijpelt langzaam maar zeker door naar hun motivatie, prestaties en loyaliteit – en daarmee ook de gezondheid van het hele team.
Domino-effect
Dat blijkt ook uit recente cijfers van IDEWE, de grootste Belgische externe dienst voor preventie en bescherming op het werk. In maart 2025 rapporteerden ze dat 9,5% van de ruim 27.000 bevraagde werknemers wekelijks te maken krijgt met pestgedrag zoals roddels, uitsluiting of systematisch tegenwerken. Dat cijfer ligt iets lager dan in 2023, maar nog altijd zeer hoog. Tegelijk stijgen de meldingen van agressie en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het is duidelijk: een veilig psychologisch werkklimaat is geen extraatje, maar een fundament voor een duurzaam personeelsbeleid.
Toch kijken veel organisaties te lang de andere kant op, vaak omdat het ‘maar’ om één iemand gaat. Maar die ene persoon kan wel een domino-effect in gang zetten. Goede medewerkers haken af, de interne spanningen nemen toe en de sfeer wordt er één van wantrouwen in plaats van samenwerking.
Interne wrijving wordt externe reputatieschade
Wat zich intern in een organisatie afspeelt, blijft zelden binnenskamers. Reviews op jobsites en verhalen op LinkedIn geven kandidaten vandaag een ongefilterde kijk op je werkcultuur. Eén negatieve ervaring tijdens een sollicitatiegesprek of een gerucht over een verziekte sfeer kan al volstaan om sterke kandidaten te doen afhaken. Wanneer je interne cultuur niet strookt met je externe employer branding, verlies je als bedrijf aan geloofwaardigheid. En die schade is moeilijk te herstellen. Kandidaten prikken snel doorheen mooie waarden op papier als die niet overeenkomen met de realiteit op de werkvloer.
Interne spanningen leiden bovendien vaak tot een verhoogd verloop. En hoe meer je onder druk moet rekruteren, hoe groter het risico op mismatches. Zo kom je in een vicieuze cirkel terecht: problemen binnen het team ondermijnen je aanwervingen, en slechte aanwervingen versterken dan weer de problemen.
Hoe doorbreek je het patroon?
Alles begint bij bewustzijn en acties. Maak duidelijk welk gedrag je verwacht binnen het team, en geef leidinggevenden de juiste tools om toxisch gedrag te herkennen en bespreekbaar te maken. Coaching of bemiddeling kan helpen, maar wees ook bereid om afscheid te nemen als dat nodig is. Het welzijn van het team gaat voor op één individu.
Ook in je rekruteringsproces kan je preventief te werk gaan. Stel cultuurgerichte vragen, betrek collega’s bij gesprekken en wees transparant over wat je als organisatie belangrijk vindt. Wat verwacht je van een teamlid? Welk gedrag wordt getolereerd? Waar liggen de grenzen? En wat gebeurt er als die overschreden worden?
Tot slot: blijf luisteren. Via feedbackmomenten, vertrouwenspersonen of exitgesprekken vang je vaak op tijd signalen op. Hoe sneller je ingrijpt, hoe groter de kans dat je de schade nog kan beperken.
Één rotte appel kan de hele mand aantasten
De schade van toxisch gedrag is moeilijk exact te meten, maar de gevolgen zijn duidelijk: ziekteverzuim, dalende productiviteit, reputatieschade, kandidaten die afhaken in je rekruteringsproces…. Het zijn ‘stille lekken’ die je als organisatie op termijn duur komen te staan. Een duurzame talentstrategie begint bij een gezonde cultuur.
Eén rotte appel kan de hele mand aantasten. De beste werkgevers zijn niet foutloos, maar wel alert. Ze blijven luisteren, durven ingrijpen en bouwen consequent aan een klimaat waarin mensen zich veilig, gewaardeeerd en verbonden voelen.
Tekst: Josefien De Bock
