Social media screening: doen of laten?
In onze digitale wereld is het voor recruiters verleidelijk om even te “gluren” op de sociale media van sollicitanten. Een snelle check op LinkedIn, Instagram of Facebook kan interessante informatie opleveren. Maar hoe ver mag je daarin gaan? En is het screenen van sociale media écht zo nuttig als het lijkt?
Wat is social media screening?
Social media screening is het online voorproefje van een sollicitatie. Recruiters checken de online profielen van kandidaten, nog voor een eerste gesprek. Meestal gebeurt dit via professionele netwerken zoals LinkedIn, maar steeds vaker worden ook privékanalen zoals Facebook, Instagram en co onder de loep genomen. Meestal zonder dat de kandidaat daarvan op de hoogte is. De redenen? Die zijn uiteenlopend: van het dubbelchecken van professionele informatie en het inschatten van iemands persoonlijkheid tot het opsporen van rode vlaggen, zoals discriminerende uitspraken, ongepast gedrag of signalen van alcohol- en drugsmisbruik.
Hoe belangrijk zijn de sociale mediakanalen van een kandidaat?
Dat sociale media invloed hebben op het selectieproces staat buiten kijf. Onderzoek toont aan dat 70% van de werkgevers de sociale media van sollicitanten checkt. Meer dan de helft heeft al minstens één kandidaat afgewezen op basis van wat ze daar aantroffen. LinkedIn blijft de meest gebruikte screeningstool. Een LinkedInprofiel fungeert vandaag als een tweede cv, dat naast werkervaring ook iemands netwerk, publicaties en aanbevelingen in kaart brengt. Een verzorgd profiel kan het verschil maken tussen uitgenodigd worden of niet. Andere platformen zoals Facebook, Instagram, TikTok of X geven een inkijk in de persoon achter het cv. Opvallend: uit onderzoek blijkt dat de grootste afknappers voor recruiters niet per se drank of drugs zijn. Kandidaten die té vol van zichzelf zijn of extreme standpunten delen, worden sneller aan de kant geschoven.
Verschillen per functie, sector en niveau
Hoe zwaar sociale media doorwegen, varieert naargelang de context. Voor marketing- en communicatiefuncties kan een levendig, creatief profiel net een troef zijn. In finance of juridische functies ligt dat anders. Daar zijn discretie en neutraliteit sleutelwoorden. Ook de sector speelt een rol. In de privésector is social media screening meer gebruikelijk dan in de publieke sector, waar striktere privacyregels gelden. Hoe hoger de functie, hoe scherper ook de blik op iemands online profiel. Een CEO wordt sneller afgerekend op een oude tweet dan een stagiair.
De valkuilen van social media screening
Het screenen van sociale media lijkt misschien veelbelovend, maar is niet zonder risico’s. Online profielen geven zelden een volledig of objectief beeld van een kandidaat. Recruiters lopen het gevaar om – bewust of onbewust – op zoek te gaan naar informatie die hun eerste indruk bevestigt. Een gedurfde mening of misplaatste meme uit 2014 kan vandaag nog iemands kansen beïnvloeden, ook al is die totaal irrelevant voor de job. Ook discriminatie loert om de hoek. Werkgevers stoten tijdens het screenen op informatie over religie, seksuele geaardheid, leeftijd of etniciteit: factoren die wettelijk geen rol mogen spelen in het selectieproces. En dan is er nog het privacyascpect. Kandidaten verwachten terecht dat hun persoonlijke onlineleven geen rol speelt in hun zoektocht naar een job. Social media screening kan het vertrouwen schaden. Goede recruiters kijken vooruit, niet achteruit. Een foto uit het studentenleven mag nooit zwaarder doorwegen dan de motivatie, competenties en het groeipotentieel van een kandidaat.
Do’s & don’ts voor recruiters
Wil je als recruiter toch aan de slag met sociale media screening? Hou dan rekening met deze vuistregels:
Do’s:
- Stel vooraf duidelijke doelen en criteria op.
- Behandel elke kandidaat gelijk en leg vast hoe je screent.
- Focus op professioneel relevante content (zoals LinkedIn).
- Wees transparant en bespreek bevindingen met je kandidaat als ze meespelen in je beslissing.
Don’ts:
- Doe geen sociale screening vóór het eerste gesprek om bias te vermijden.
- Trek geen conclusies op basis van losse of oude posts.
- Stuur geen vriendschapsverzoeken. Hou het professioneel.
- Sluit niemand uit op basis van irrelevante informatie.
Tekst: Lynn Guillaume
